اگر شما هم بهصورت پیوسته انتظار دارید تا دیگران در خدمت شما باشند و وقت و زندگیشان را در اختیار شما قرار دهند چون شما فرد باارزشتری نسبت به دیگران هستید و باید در اولویت باشید احتمالاً شما هم درگیر طرحواره یا تله استحقاق و بزرگمنشی هستید.
تله استحقاق مانند دیگر تلهها مانند یک طیف عمل میکند؛ یعنی میزان شدت تله استحقاق یا هر طرحوارهی دیگری در هر فردی میتواند مختلف باشد.
نشانههای تله استحقاق یا بزرگمنشی
نه شنیدن برای این افراد بسیار سخت است.
فرد خود را ملزم به رعایت قوانین جامعه و پیروی از آنها نمیبیند.
معمولاً دیگران به آنها برچسب خودشیفته و یا خودخواه میچسبانند.
امرونهی کردن دیگران برای آنها بسیار سهمگین است.
احساس برتری نسبت به دیگران دارند.
تمایل دارند تا نظر خود را به دیگران تحمیل کنند.
دیگران را در خدمت خود میبینند.
اهل فخرفروشی و تعریف بیش از حد خود و تواناییهای خود هستند.
افراد گرفتار تله استحقاق بسیار تنوعطلب هستند.
درک خوبی نسبت به خوددارند اما در درک و همدلی دیگران ضعیف عمل میکنند.
عذرخواهی برای این افراد بسیار سخت است چرا برای آنها سخت است تا به اشتباهاتشان معترف شوند. معمولاً خود را محق میبینند و یا متوجه اشتباهاتشان نمیشوند.
افراد درگیر تله استحقاق نیازها و خواستههای خود را متفاوت و برتر از دیگران میبینند.
افراد درگیر تله استحقاق به طرز واضحی دیگران را نادیده میگیرند و نسبت به دیگران بیاعتنا هستند.
این افراد بهراحتی خط قرمزها را دور میزنند.
همیشه خود و نیازهایشان را اولویت قرار میدهند.
اگر کاری را که میخواهند در زمان و شرایط مطلوب خودشان انجام ندهند راحت از کوره در میروند.
علل شکلگیری تله استحقاق یا بزرگمنشی
آزادی افراطی:
کودکانی که از آزادی بدون محدودیت برخوردار بودهاند و هیچ مسئولیتی در برابر خانه و خانواده نداشتهاند بسیار مستعد برای به دام افتادن در تله استحقاق هستند.
وابستگی افراطی:
پدر و مادرانی که بیشازحد در حال خدماترسانی به فرزندان خود هستند میتوانند زمینه شکلگیری تله استحقاق را در فرزندان خود ایجاد کنند و این ذهنیت را ایجاد کنند که همه مانند خودشان باید به فرزندانشان خدماترسانی کنند و وقت انرژیشان را صرف آنها کنند.
رد پای طرحوارههای دیگر در تله استحقاق:
از یک طرحواره درمانگر کمک بگیرید و از او بخواهید شما را از دیگر طرحوارههایی که دارید آگاه کند. گاهی علل شکلگیری تله استحقاق میتواند درنتیجه جبران افراطی دیگر طرحواره ازجمله طرحواره نقص و شرم باشد.
عوارض تله استحقاق یا بزرگمنشی در روابط عاطفی
اگر درگیر تله استحقاق هستید و حفظ رابطه عاطفیتان برایتان اهمیت دارد راهی جز درمان و کمرنگ کردن این طرحواره در خود ندارید. چراکه مانند سهم مهلکی میتواند جان رابطه عاطفیتان را بگیرد.
افراد دارای تله استحقاق تمایل دارند شریک عاطفی خود را کنترل کنند و او را تحت سلطه خود داشته باشند
افراد دارای تله استحقاق از شریک عاطفی خود انتظارات زیادی دارند و مدام آنها را تحتفشار قرار میدهند.
شریک عاطفی این افراد از بیان نیازهای خود واهمه دارد چراکه به آنها اینطور القاشده که او نیازهایشان بهاندازه کافی مهم نبوده و یا در اولویت نیستند.
افراد دارای تله استحقاق انتظار دارند شریک عاطفیشان خود و نیازهای خود را فدای او برآورده کردن خواسته آنها کند.
تله استحقاق به این اشکال میتواند خود را نشان دهد:
طرحواره یا تله استحقاق تکانشی:
این افراد بهصورت لحظهای به مسائل واکنش نشان میدهند و از عواقب رفتار و کارهای خود ابایی ندارند و احساست دیگران برای آنها ذرهای اهمیت ندارد.
طرحواره یا تله استحقاق وابسته:
این افراد در ظاهر خود را ضعیف نشان داده و انتظار دارند دیگران تمام و کمال وقتشان را در اختیارشان قرار دهند.
طرحواره یا تله استحقاق لوس:
این افراد دارای روحیه سلطهجو و کنترلگر هستند و تمایل دارند همهچیز باب میلها آنها جلو رود.
انواع سبکهای مقابلهای تله استحقاق و بزرگمنشی
تسلیم:
خود را برتر از دیگران میبیند و نسبت به دیگران بیاعتنا هستند. اگر دیگران مطابق میل آنها رفتار نکنند به پرخاشگری روی میآورند.
اجتناب:
یا برنده میدان هستند یا اصلاً وارد میدان نمیشوند. ترجیح میدهند بهترین فرد یا بهترین عملکرد جمع خود را داشته باشند در غیر این صورت ترجیحشان عدم ورود به جمعی که دارند است.
جبران افراطی:
برعکس عمل میکنند. برای مثال بااینکه تمایل دارند تا بر دیگران تسلط داشته باشند اما مانند افراد مطیع رفتار میکنند.
راهکارهای ددرمان تله استحقاق و بزرگمنشی
تغییر و درمان را بخواهید.
بپذیرید که گرفتار تله استحقاق هستید.
همدلی را در خود تقویت کنید.
میزان انتظارات خود را از دیگران کاهش دهید.
مدیریت کارها و امورتان را خودتان به دست بگیرید و سعی کنید کمتر برای رفع نیازهایتان از دیگران درخواست کمک کنید.
از یک ترا پیست با رویکرد طرحواره درمانی کمک بگیرید.
در مسیر درمان صبور باشید.